Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin năm 2026. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026, với nhiều quy định mới nhằm mở rộng quyền tiếp cận thông tin của công dân, tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao trách nhiệm giải trình.

Mở rộng và bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của công dân

Luật khẳng định mọi công dân đều bình đẳng trong việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin, không bị phân biệt đối xử. Đồng thời, Nhà nước có trách nhiệm hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, người sinh sống tại khu vực biên giới, hải đảo, miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn thực hiện quyền tiếp cận thông tin.

Một điểm mới đáng chú ý là người dưới 18 tuổi được tự mình hoặc thông qua người đại diện yêu cầu cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin của trẻ em.

Tăng cường quyền và nghĩa vụ của công dân

Luật bổ sung, hoàn thiện các quyền của công dân trong việc tiếp cận thông tin, như được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời, minh bạch và thuận tiện; được khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện khi quyền tiếp cận thông tin bị xâm phạm theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, công dân có trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật, không làm sai lệch nội dung thông tin đã được cung cấp và không xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác trong quá trình khai thác, sử dụng thông tin.

Nâng cao trách nhiệm của cơ quan nhà nước

Luật quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của công dân. Theo đó, các cơ quan nhà nước phải chủ động xây dựng, duy trì và cập nhật cơ sở dữ liệu thông tin; kết nối, chia sẻ dữ liệu thông qua cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử để tạo thuận lợi cho người dân tra cứu, khai thác thông tin.

Đồng thời, cơ quan nhà nước có trách nhiệm rà soát, phân loại và bảo đảm tính bảo mật của thông tin trước khi cung cấp; công khai danh mục đơn vị sự nghiệp công lập cung ứng dịch vụ công thiết yếu và công bố thủ tục hành chính về cung cấp thông tin theo quy định.

Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm

Luật mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm nhằm tăng cường bảo đảm quyền tiếp cận thông tin và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan. Trong đó có các hành vi như: cố ý cung cấp thông tin sai lệch hoặc không đầy đủ; hủy hoại, làm giả thông tin; cản trở hoạt động cung cấp thông tin; lợi dụng quyền tiếp cận thông tin để vi phạm pháp luật; phát tán, mua bán hoặc làm lộ trái phép thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh.

Phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và bảo vệ dữ liệu cá nhân

Một trong những điểm mới quan trọng của Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 là bảo đảm sự đồng bộ với các quy định mới về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và chuyển đổi số. Việc tiếp cận thông tin phải hài hòa giữa quyền được biết của công dân với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin mạng.

Việc ban hành Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, nâng cao trách nhiệm giải trình, thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số và bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp; đồng thời tạo môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, thuận lợi và củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với cơ quan công quyền.