Ngày 05/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Luật gồm 05 chương, 116 điều, được ban hành nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, tinh gọn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả thi hành án dân sự; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh sau 17 năm thực hiện Luật Thi hành án dân sự.

Những nội dung mới nổi bật của Luật gồm:

1. Tổ chức hệ thống thi hành án dân sự theo mô hình một cấp

Luật quy định hệ thống thi hành án dân sự được tổ chức thống nhất từ Trung ương đến địa phương theo mô hình một cấp; thành lập các Phòng Thi hành án dân sự khu vực và bổ sung chức danh Chấp hành viên trưởng nhằm nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và phối hợp trong tổ chức thi hành án.

2. Bổ sung quy định về gửi lại yêu cầu thi hành án

Luật bổ sung cơ chế gửi lại hồ sơ yêu cầu thi hành án đối với các vụ việc chưa có điều kiện thi hành kéo dài, góp phần giảm án tồn đọng và tiết kiệm nguồn lực. Người được thi hành án vẫn có quyền yêu cầu thi hành án trở lại khi phát hiện người phải thi hành án có điều kiện thi hành; thời gian gửi lại hồ sơ không tính vào thời hiệu yêu cầu thi hành án.

3. Đổi mới quy định về quản lý vật chứng

Vật chứng tiếp tục được lưu giữ tại kho của cơ quan Công an, Quân đội hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ điều tra cho đến khi bản án có hiệu lực pháp luật, hạn chế việc di chuyển nhiều lần, giảm chi phí và bảo đảm an toàn đối với vật chứng.

4. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong thi hành án dân sự

Luật bổ sung nhiều quy định về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số như thông báo bằng phương tiện điện tử, xác minh thông tin điện tử, thanh toán qua chuyển khoản và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động thi hành án, tạo thuận lợi cho cơ quan thi hành án và người dân.

5. Tăng cường vai trò của chính quyền địa phương

Luật quy định rõ trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp của chính quyền địa phương, đặc biệt là UBND cấp xã và các cơ quan chuyên môn trong công tác thi hành án dân sự, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

6. Quy định thời hạn kháng nghị của Viện kiểm sát

Đối với các vụ việc thi hành án đã kết thúc, Viện kiểm sát nhân dân chỉ được kháng nghị trong thời hạn 01 năm kể từ ngày được thông báo về việc kết thúc thi hành án, góp phần bảo đảm tính ổn định của các quan hệ pháp luật.

7. Xử lý các khoản tiền tạm thu tồn đọng

Luật bổ sung cơ chế xử lý đối với các khoản tiền đã tạm thu nhưng nhiều năm chưa có căn cứ giải quyết. Sau 05 năm không nhận được bản án hoặc quyết định của Tòa án thì khoản tiền được sung công quỹ nhà nước; nếu sau đó có bản án, quyết định thì thực hiện hoàn trả theo quy định.

8. Đơn giản hóa thủ tục thi hành án

Nhiều quy trình, thủ tục được sửa đổi theo hướng rút ngắn thời gian, giảm chi phí và tạo thuận lợi cho người dân, như tăng cường thông báo trên môi trường số, mở rộng trường hợp cơ quan thi hành án chủ động ra quyết định thi hành án và đơn giản hóa thủ tục đối với một số loại quyết định của Tòa án.

9. Tiếp tục xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự

Luật đổi tên Thừa phát lại thành Thừa hành viên và Văn phòng Thừa phát lại thành Văn phòng Thi hành án dân sự; đồng thời mở rộng nhiệm vụ, quyền hạn của Thừa hành viên nhằm phát huy hiệu quả hoạt động xã hội hóa trong lĩnh vực thi hành án dân sự.

Việc ban hành Luật Thi hành án dân sự năm 2025 tạo cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành án, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, xây dựng nền hành chính hiện đại và thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thi hành án dân sự.